Το 10ο European Remembrance Symposium, που πραγματοποιήθηκε στο Trinity College του Δουβλίνου (1–3 Ιουνίου 2022), είχε ως κεντρικό θέμα τη συμφιλίωση και διοργανώθηκε από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Μνήμης και Αλληλεγγύης (European Network Remembrance and Solidarity) σε συνεργασία με το Κέντρο Glencree για την Ειρήνη και τη Συμφιλίωση (Glencree Centre for Peace and Reconciliation). Στο επίκεντρο βρέθηκαν τα ερωτήματα για το τι σημαίνει συμφιλίωση, αν υπάρχει κοινός δρόμος προς αυτήν και ποιος είναι ο ρόλος των πρωτοβουλιών βάσης.
Οι σχέσεις της Ουκρανίας και των ευρωπαϊκών χωρών με τη Ρωσία, εν μέσω του πολέμου που ξεκίνησε με τη ρωσική εισβολή, βρέθηκαν στο επίκεντρο των συζητήσεων. Οι συμμετέχοντες ανέδειξαν διαφορετικές προσεγγίσεις για την ευρωπαϊκή απάντηση στην παρούσα κατάσταση, στη βάση των ιστορικών εμπειριών του 20ού και 21ου αιώνα, με έμφαση στην υπεράσπιση της ειρήνης και την αποκήρυξη των πολεμικών ενεργειών.
Στο συνέδριο συμμετείχαν προσωπικότητες με σημαντική εμπειρία στη μνήμη, την πολιτική και τις διαδικασίες ειρήνευσης, όπως ο Piotr Cywiński (διευθυντής του Μουσείου Άουσβιτς-Μπιρκενάου), η Monica McWilliams (συνιδρύτρια του Northern Ireland Women’s Coalition και υπογράφουσα της Συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής), ο Markus Meckel (πρώην ΥΠΕΞ της Ανατολικής Γερμανίας), ο Teodor Meleșcanu (πρώην ΥΠΕΞ και πρόεδρος της Γερουσίας της Ρουμανίας), καθώς και πανεπιστημιακοί και ερευνητές όπως οι Robert Gerwarth, Yaroslav Hrytsak και Donald Bloxham. Σημαντικές παρεμβάσεις έκαναν επίσης οι Valérie Rosoux (Université catholique de Louvain), Ernest Wyciszkiewicz (Centre for Polish-Russian Dialogue and Understanding), η Vesna Teršelič (Documenta – Centre for Dealing with the Past) και ο Emir Suljagić (διευθυντής του Srebrenica Memorial Center).
Οι συζητήσεις ανέδειξαν τις πολυφωνικές και πολυεπίπεδες προσεγγίσεις που απαιτούνται για τη συμφιλίωση: από τη θεσμική διπλωματία και τις εμβληματικές χειρονομίες ηγετών όπως ο Willy Brandt, έως τις πρωτοβουλίες βάσης που υλοποιούνται από μουσεία, τοπικά κέντρα διαλόγου, καλλιτεχνικές ομάδες και εκπαιδευτικά προγράμματα. Έγινε φανερό ότι η συμφιλίωση δεν είναι απλώς μια τυπική συνθήκη ειρήνης, αλλά μια μακροχρόνια διαδικασία που απαιτεί υπομονή και διάλογο.
Photo: Bartosz Frątczak / ENRS
Το πρόγραμμα Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού συμμετείχε στο συνέδριο και στον ζωντανό διάλογο ο οποίος αναπτύχθηκε. Στο πλαίσιο ειδικής συνεδρίας, ο Νίκος Κοσμίδης παρουσίασε τις ιδρυτικές αρχές του προγράμματος και τις δράσεις του κατά τη διάρκεια του πρώτου χρόνου ανάπτυξής του.
Τα συμπεράσματα του συνεδρίου υπογράμμισαν ότι οι ανταλλαγές μαθητών και φοιτητών, τα κοινά πολιτιστικά έργα, οι αθλητικές δράσεις και οι τοπικές πρωτοβουλίες μπορούν να λειτουργήσουν ως ουσιαστικά εργαλεία ειρήνευσης. Η συμφιλίωση παρουσιάστηκε όχι ως μια τυπική διπλωματική πράξη, αλλά ως μακροχρόνια διαδικασία που χρειάζεται υπομονή, διάλογο και προσωπική εμπειρία του «άλλου». Σε μια εποχή που ο πόλεμος και οι γεωπολιτικές εντάσεις απειλούν την ευρωπαϊκή συνοχή, η ενίσχυση τέτοιων πολυφωνικών και συμμετοχικών διαδικασιών αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για βιώσιμες μορφές συμφιλίωσης.
Επίσκεψη συνέδρων στο Irish National War Memorial Gardens στο Δουβλίνο, το οποίο είναι αφιερωμένο στη μνήμη 49.400 Ιρλανδών στρατιωτών που έπεσαν στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Last modified: 24 Αυγούστου 2025
[mc4wp_form id="5485"]
