mnemonikon.gr
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ
Το διεπιστημονικό πρόγραμμα Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού, αποσκοπεί στην ανάδειξη όψεων της ιστορικής, κοινωνικής και υλικής μνήμης. Ξεκίνησε την ανάπτυξη των προγραμμάτων και των δράσεων του το 2021,
ως αυτοχρηματοδοτούμενη προσπάθεια και παραμένει μέχρι σήμερα ως τέτοια.
Στις θεματικές του περιλαμβάνεται η ανάδειξη της συλλογικής ιστορικής μνήμης, η κοινωνική ανάγνωση των χώρων σκοτεινής μνήμης, η δημόσια προσέγγιση της κληρονομιάς του Α’ και Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και του Ολοκαυτώματος, καθώς και η ενίσχυση της διαπολιτισμικής συνύπαρξης και του σεβασμού στη θρησκευτική ετερότητα, με διαγενεακή προσέγγιση και ανοιχτές συνεργασίες.
ΕΚΘΕΣΕΙΣ | ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ | ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ
Διοργανώνει εκθέσεις, εργαστήρια, εκπαιδευτικά προγράμματα, ημερίδες, και επισκέψεις σε ιστορικούς χώρους, με διαγενεακή προσέγγιση. Συνεργάζεται με φορείς της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης, της ακαδημαϊκής και εκπαιδευτικής κοινότητας, και επίσης με χώρους μνήμης, έρευνας και πολιτισμού από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Ανάμεσα στις σημαντικότερες δράσεις του προγράμματος συγκαταλέγονται η φωτογραφική έκθεση «Χώροι Μνήμης, Τόποι Μαρτυρίου» και η εκπαιδευτική δράση «Συνάντηση με τη Μνήμη στον Χώρο», στις οποίες έχουν συμμετάσχει περίπου 1500 μαθητές μέχρι σήμερα, ενισχύοντας την ευαισθητοποίηση και τη διαγενεακή προσέγγιση της ιστορικής μνήμης.
Μέχρι σήμερα έχει συνεργαστεί, μεταξύ άλλων, με θεσμικούς, ακαδημαϊκούς, μουσειακούς και αυτοδιοικητικούς φορείς, όπως το Υπουργείο Εσωτερικών (τομέας Μακεδονίας – Θράκης), η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, το Muzeum Treblinka και το Ίδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας.
Έχει επίσης αναπτύξει συνεργασίες με Δήμους —Διστόμου, Δράμας, Δοξάτου, Γρεβενών, Καβάλας, Κομοτηνής, Λαμίας και Ξάνθης— καθώς και με εκπαιδευτικά και πολιτιστικά ιδρύματα, όπως η Θεολογική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΔΠΘ, το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, η Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης, το Europe Direct ΑΜΘ, το Πολιτιστικό Αναπτυξιακό Κέντρο Θράκης, το Φεστιβάλ Μουσικών Σχολείων «Ξάνθη, Πόλις Ονείρων», το Μουσείο Θυμάτων Ναζισμού Διστόμου, τον Πανελλήνιο Θεολογικό Σύνδεσμο «ΚΑΙΡΟΣ», καθώς και το Σωματείο Φίλοι Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης.
Επιπλέον, έχει συνεργαστεί με πολιτιστικούς και κοινωνικούς συλλόγους, όπως η ΠΑΣΤΑΛΙ.ΑΜΚΕ για την παραγωγική και βιομηχανική κληρονομιά, ο Σύλλογος Αλληλεγγύης και Εθελοντισμού Γρεβενών «Ελπίδα», ο Σύλλογος Απογόνων Προσφύγων Άνω Καρυοφύτου, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Κατοίκων & Φίλων Άνω Καρυοφύτου, καθώς και με Διευθύνσεις Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και σχολικές κοινότητες.
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΟΜΑΔΑ
Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού / mnemonikon.gr
Νίκος Κοσμίδης
Ο Νίκος Κοσμίδης είναι Υποψήφιος Διδάκτορας στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, με επιβλέποντα τον Καθηγητή Γιάννη Κολοκοτρώνη. Το αντικείμενο της διδακτορικής του έρευνας αφορά στη μελέτη των αισθητικών, θεολογικών και πολιτικών διαστάσεων της διαχείρισης χώρων μνήμης. Έχει πραγματοποιήσει προπτυχιακές σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό και μεταπτυχιακές στην Ορθόδοξη Θεολογία (ΕΑΠ). Έχει συμμετάσχει σε διεθνείς αποστολές, επιτροπές και διοργανώσεις οικουμενικών οργανισμών, ενώ εργάστηκε και στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, στη Γενεύη. Διετέλεσε Γενικός Γραμματέας στο Κέντρο Οικουμενικών, Ιεραποστολικών και Περιβαλλοντικών Μελετών (CEMES). Είναι Πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, με έδρα την Ξάνθη, το οποίο ιδρύθηκε από την αείμνηστη Βιργινία Τσουδερού. Για τη συμβολή του σε θέματα διατήρησης της ιστορικής μνήμης, τιμήθηκε με το μετάλλιο “Meritorious for the Treblinka Museum” από το Μουσείο Τρεμπλίνκα στην Πολωνία. Φωτογραφίες του έχουν παρουσιαστεί στις ατομικές εκθέσεις: «Οικουμένη διαλεγόμενη: Σημεία και πρόσωπα» και «Χώροι μνήμης, Τόποι μαρτυρίου». Εικονογραφήσεις του έχουν χρησιμοποιηθεί από το Συμβούλιο Ευρωπαϊκών Εκκλησιών και το Δίκτυο Δελφών. Είναι, επίσης, μέλος της Γραμματείας της επιτροπής που συνέστησε ο Δήμος Ξάνθης για την κατάθεση αιτήματος προς το Υπουργείο Εσωτερικών σχετικά με την αναγνώριση του Άνω Καρυοφύτου ως μαρτυρικής κοινότητας.
Μαρία Πετρά
Η Μαρία Πετρά είναι βιομηχανική αρχαιολόγος και μουσειολόγος. Σπούδασε Ιστορία-Αρχαιολογία (ειδίκευση: αρχαιολογία) στο ΑΠΘ και πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, με διατριβή: «Μια καπναποθήκη της Ξάνθης και οι μνήμες των Δεγκτζήδων».
Ειδικεύεται στη μελέτη, τεκμηρίωση, διάσωση και επανάχρηση της παραγωγικής και βιομηχανικής κληρονομιάς. Είναι μέλος του ελληνικού και διεθνούς τμήματος του TICCIH, του Προγράμματος Δράσεων Ιστορίας, Μνήμης και Πολιτισμού, συνεργάτης του ΙΚΚΙΚ και της ΑΜΚΕ ΒΙΔΑ. Ιδρύτρια και πρόεδρος της ΠΑΣΤΑΛΙ.ΑΜΚΕ, διαχειρίζεται τον διατηρητέο προβιομηχανικό χώρο ΠΑΣΤΑΛΙ στην Ξάνθη. Δημιουργεί ντοκιμαντέρ (Μνήμες Δεγκτζήδων) και οργανώνει πολιτιστικές, εκπαιδευτικές και επιστημονικές δράσεις. Το ΠΑΣΤΑΛΙ εξελίσσεται σε Σταθμό Έρευνας, Εκπαίδευσης και Φιλοξενίας για θέματα βιομηχανικής κληρονομιάς και μνήμης. Το 2024 η ΠΑΣΤΑΛΙ.ΑΜΚΕ διοργάνωσε το ΦΑΕΡΟΠ, το πρώτο πανελλαδικό φεστιβάλ για την παραγωγική και βιομηχανική κληρονομιά, υπό την αιγίδα του ΥΠΠΟ και του TICCIH Ελλάδας. Η ΠΑΣΤΑΛΙ.ΑΜΚΕ αναλαμβάνει ολιστικές μελέτες διαχείρισης βιομηχανικής κληρονομιάς. «Η παράδοση δεν είναι για να διατηρεί τις στάχτες, αλλά για να μεταδίδει τη φλόγα» – Gustav Mahler
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΑΡΑΦΙΔΗΣ
Ο Σαραφίδης Θεόδωρος είναι διδάκτορας του τμήματος Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου στον τομέα της Κοινωνιολογίας του Web, με μεταπτυχιακά στην Οργανωτική και Οικονομική Ψυχολογία. Έχει συμμετάσχει ως ερευνητής σε κοινωνιολογικές και κοινωνιοψυχολογικές έρευνες. Για σχεδόν δυο δεκαετίες διδάσκει στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση χρησιμοποιώντας συμμετοχικές και οριζόντιες διαδικασίες διαχείρισης και οργάνωσης των μαθησιακών ομάδων, στην κατεύθυνση της δημιουργίας συμπεριληπτικών, δημοκρατικών, βιώσιμων ριζωμάτων ανάμεσα στις μαθήτριες/ες και το περιβάλλον τους. Πετροκυλώντας μεταξύ της Κυβερνητικής, των Κοινωνικών Επιστημών, και της Κριτικής Εκπαίδευσης συμμετείχε σε σχολικά προγράμματα για το Ολοκαύτωμα, τον Ρατσισμό και την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Από το 2024 είναι μεταδιδακτορικός ερευνητής στο τμήμα της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου. Η έρευνα στοχεύει στη δημιουργία μηχανών "τεχνητής νοημοσύνης" "θερμών δεδομένων", δημοκρατικά ελεγχόμενων πέρα από την πανοπτική διαχείριση των "Μεγαδεδομένων". Η έρευνα εκκινεί από τη μνήμη του cybersyn, ενός πρωτοπόρου εγχειρήματος στη Χιλή του 1970, που είχε σκοπό την άμεση δικτυακή επικοινωνία ανάμεσα στους πολίτες και την κυβέρνηση. Ως πολίτης του 21ου αιώνα, στη μετάβαση από τον "αιώνα των άκρων" σε ένα μετανθρώπινο κόσμο, προσεγγίζει τη μνήμη ως ένα διαρκές πεδίο πάλης, όπου το ημερολόγιο κι όχι το ρολόι είναι το μέτρο της προόδου του.
Στέφανος Κοσμίδης
Ο Στέφανος Κοσμίδης σπούδασε Μάρκετινγκ, Εμπορίας και Διαφήμισης στο ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης. Δραστηριοποιείται επαγγελματικά με έμφαση στη δημιουργική ανάπτυξη και την επικοινωνία. Εξειδικεύεται στη χάραξη στρατηγικής και την ανάπτυξη ιδεών για καμπάνιες προβολής και μάρκετινγκ, αναλαμβάνοντας παράλληλα τον σχεδιασμό και την υλοποίηση στοχευμένων δράσεων επικοινωνίας. Έχει εμπλακεί ενεργά σε πολιτιστικές δράσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα, ενώ συμβάλλει σταθερά στην οργανωτική δομή του προγράμματος Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού. Έχει συμμετάσχει σε αποστολές του προγράμματος τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, όπου ανέλαβε και τη φωτογραφική κάλυψη ποικίλων δράσεων. Στο πλαίσιο του προγράμματος, έχει αναλάβει τον ρόλο του Συμβούλου Ανάπτυξης και Επικοινωνίας.
Γιάννης Φανίδης
Ο Γιάννης Φανίδης είναι φωτογράφος δεύτερης γενιάς με έδρα την Ξάνθη. Δραστηριοποιείται στον χώρο της οπτικοακουστικής δημιουργίας και της ψηφιακής παραγωγής, με εμπειρία που εκτείνεται από τη φωτογραφία και τη βιντεοσκόπηση έως την επεξεργασία και την καλλιτεχνική επιμέλεια σύνθετων έργων. Παράλληλα, έχει διδάξει φωτογραφία στην ιδιωτική εκπαίδευση. Το συνεργείο του έχει αναλάβει παραγωγές για φορείς και θεσμούς όπως το Διεθνές Κέντρο για τον Διαθρησκειακό και Διαπολιτισμικό Διάλογο (KAICIID), η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, το TEDx του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, αποτυπώνοντας με συνέπεια και ευαισθησία σημαντικά γεγονότα, δράσεις και αφηγήσεις που σχετίζονται με τον πολιτισμό, τη σχέση ανθρώπου–φύσης και τη διαπολιτισμική συνύπαρξη.
ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΤΣΕΜΠΕΡΗΣ
Ο Φίλιππος Τσεμπέρης είναι επαγγελματίας φωτογράφος (B.A.) με έδρα τη Θεσσαλονίκη και πτυχιούχος Ψυχολογίας (B.Sc.). Έχει επίσης παρακολουθήσει εξειδικευμένη εκπαίδευση στη σχολή φωτογραφίας Stereosis. Οι σπουδές του στην ψυχολογία έχουν επηρεάσει βαθιά την προσέγγισή του στην καλλιτεχνική φωτογραφία, εμπλουτίζοντας την κατανόησή του γύρω από τα ανθρώπινα συναισθήματα και την αντίληψη. Πέρα από την καλλιτεχνική φωτογραφία, έχει επεκτείνει τη δραστηριότητά του στη διαφημιστική φωτογραφία και την παραγωγή βίντεο. Το έργο του έχει παρουσιαστεί σε εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, μεταξύ των οποίων και στο Tate Modern Museum του Λονδίνου. Είναι δημιουργός και παρουσιαστής του Photofrequency Podcast, που είναι αφιερωμένο στη φωτογραφία και τις τέχνες, εξερευνώντας τη διασταύρωση ανάμεσα στη δημιουργία εικόνων, τη δημιουργικότητα και τη σύγχρονη κουλτούρα.
Initiative dedicated to the study and public engagement with historical memory, with a focus on places, communities and intercultural dialogue.