Πόλεμος, Πολιτική και Θρησκεία

Τη Δευτέρα 11 Νοεμβρίου, ημέρα-σύμβολο για το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, το πρόγραμμα Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού και ο Σύλλογος Φίλων του ΙΘΤΠ συνδιοργάνωσαν εκδήλωση με τον τίτλο «Πόλεμος, Πολιτική και Θρησκεία». Αφορμή στάθηκε η παρουσίαση του βιβλίου του Νίκου Κοσμίδη Μάρτυρες, Μαρτύριο και Προφητική Μαρτυρία κατά τους Δύο Παγκοσμίους Πολέμους, που άνοιξε τον διάλογο γύρω από τη σύνθετη σχέση του πολέμου με την πολιτική, τη θρησκεία και την τέχνη.

Στη διεπιστημονική στρογγυλή τράπεζα συμμετείχαν οι:

• Γιάννης Κολοκοτρώνης, Καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης (ΔΠΘ)
• Δρ. Θεόδωρος Σαραφίδης, Κοινωνιολόγος–εκπαιδευτικός
• Όλγα Γκούμα, Σύμβουλος Εκπαίδευσης Θεολόγων ΑΜΘ
• Ανδρέας Ματζάκος, Διευθυντής του ΙΘΤΠ και Υπ. Διδ. Ιστορίας (ΔΠΘ)
• Νίκος Κοσμίδης, συγγραφέας του βιβλίου και Υπ. Διδ. Αρχιτεκτονικής (ΔΠΘ)

Οι τοποθετήσεις τους άγγιξαν ένα ευρύ φάσμα θεματικών:

• Ο ρόλος της τέχνης στον πόλεμο, ως εργαλείο προπαγάνδας αλλά και ως μέσο αντίστασης απέναντι σε καθεστώτα και κυρίαρχες αφηγήσεις, με παραδείγματα έργων που αποτυπώνουν αυτές τις λειτουργίες. Υπογραμμίστηκε και η πρόκληση της τέχνης να λειτουργεί προβοκατόρικα, χωρίς να γεννά βία.
• Η συνάντηση του χριστιανικού φιλειρηνισμού με τον φιλειρηνισμό του σοσιαλιστικού κινήματος και άλλων ριζοσπαστικών ρευμάτων στις αρχές του 20ού αιώνα, αλλά και η ανάγκη σήμερα να αναζητηθεί κοινός τόπος ειρήνης πέρα από κοσμοθεωρητικές διαφορές.
• Οι θεολογικές, ιστορικές και κανονολογικές διαστάσεις της συμμετοχής των Χριστιανών στον πόλεμο, καθώς και η αντιπαράθεση γύρω από τη δικαίωση ή μη της χρήσης βίας, σε συνάρτηση με την κοινωνική συγκυρία, τη μαρτυρία της Εκκλησίας, τους νόμους του κράτους και τη συνείδηση του κάθε ανθρώπου.
• Οι θεωρίες περί πολέμου και η ανάγνωση του πολέμου ως κοινωνικού φαινομένου, εργαλείου της πολιτικής και μέσου επίτευξης σκοπών μεταξύ κρατών, με τη συνακόλουθη ανάγκη των εμπλεκομένων να νομιμοποιούν τις πράξεις τους σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Έγινε επίσης διάκριση ανάμεσα στους πολέμους πολιτικών οντοτήτων και την ένοπλη βία τρομοκρατικών οργανώσεων.
• Η προοπτική μιας οικουμενικής θεολογικής προσέγγισης του μαρτυρίου, η χωρική αποτύπωση της μνήμης του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου μέσα από στρατιωτικά νεκροταφεία και μνημεία του Δυτικού Μετώπου και το κρίσιμο ζήτημα της διαχείρισης της ιστορικής μνήμης, πέρα από τη θεσμική της μορφή, ειδικά όταν πρόκειται για σκοτεινές πτυχές του παρελθόντος.

Την εκδήλωση χαιρέτησε ο Αντιπρόεδρος του Συλλόγου Φίλων, Νικόλαος Σεργκενλίδης, ο οποίος με λογοτεχνική γραφή συνέδεσε παραδείγματα της πολεμικής βίας από διαφορετικές εποχές.

Τον συντονισμό είχε η Μαρία Πετρά, Βιομηχανική Αρχαιολόγος και υπεύθυνη της ΠΑΣΤΑΛΙ ΑΜΚΕ. Στην παρέμβασή της τόνισε τόσο τις πολυεπίπεδες διαστάσεις των εισηγήσεων όσο και τον ανοιχτό και δεσμευμένο τρόπο με τον οποίο ο συγγραφέας προσεγγίζει τα ζητήματα της βίας, του πολέμου και της μνήμης στο επιστημονικό και κοινωνικό του έργο.

Φωτογραφίες: Photo Flash Fanidis&Co.