Το πρόγραμμα «Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού» συμπληρώνει το 2026 πέντε χρόνια συνεχούς παρουσίας, έχοντας συμβάλει στη διαμόρφωση δικτύων συνεργασίας στην Ελλάδα και στην Ευρώπη και στην ενίσχυση του δημόσιου διαλόγου γύρω από ζητήματα ιστορικής μνήμης και των πολιτικών διαχείρισής της.
Με έμφαση στη συμμετοχή των πολιτών και ιδίως των μαθητών και των νέων, το πρόγραμμα αναπτύσσει δράσεις που συνδέουν τον λόγο με το πεδίο, την έρευνα με την εκπαίδευση και τον πολιτισμό με τον τόπο, μέσα από εκδηλώσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα, επισκέψεις μνήμης και θεματικές διαδρομές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Οι δράσεις του πρώτου εξαμήνου του 2026 υλοποιούνται με τη συνεργασία και την πολύτιμη συμβολή πολιτιστικών, εκπαιδευτικών και αυτοδιοικητικών φορέων, τους οποίους το πρόγραμμα ευχαριστεί θερμά για την εμπιστοσύνη και τη συμπόρευση.
Για το πρώτο εξάμηνο του 2026, το πρόγραμμα έχει σχεδιάσει, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες εκδηλώσεις και δράσεις:
ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ
Παρασκευή, 13 Φεβρουαρίου 2026, 19:00–21:00
Πρώτη προβολή του μικρού ντοκιμαντέρ
«Οι Καλόγεροι της Βιζύης»
Πρώτη προβολή του μικρού ντοκιμαντέρ «Οι Καλόγεροι της Βιζύης» με εντυπώσεις από την πρώτη αναβίωση του δρώμενου στο πλαίσιο των Θρακικών Λαογραφικών Εορτών 2025. Η προβολή θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της επιστημονικής εσπερίδας στη μνήμη του Θανάση Μουσόπουλου: Το δρώμενο «Οι Καλόγεροι» και η ελληνική λαογραφία: καταγραφές, αναστοχασμοί, επανεκτιμήσεις.
Το πρόγραμμα Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού συμμετείχε στην επιμέλεια δημιουργίας του μικρού ντοκιμαντέρ. Μέσα από τις συνεντεύξεις αναδεικνύεται η διάσταση του δρώμενου ως φορέα κοινοτικής μνήμης συνδεδεμένης με την καθημερινή εργασία και τη συλλογική ζωή.
Χώρος: Παλαιό Δημαρχείο Ξάνθης
Επιστημονική υπεύθυνη: Πηνελόπη Καμπάκη-Βουγιουκλή, Ομ. Καθηγήτρια Γλωσσολογίας (ΔΠΘ),
Ομιλητές: Μανόλης Γ. Βαρβούνης, Καθηγητής Λαογραφίας (ΔΠΘ) / Θανάσης Β. Κουγκουλός, Επ. Καθηγητής Σημειωτικής, Λογοτεχνικής Ανάλυσης και Πολιτισμικής Ερμηνείας (ΔΠΘ)
Διοργάνωση: Δήμος Ξάνθης / Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης / Λύκειον των Ελληνίδων Ξάνθης / Φιλοπρόοδη Ένωση Ξάνθης
Διπλή βιβλιοπαρουσίαση σε Ξάνθη και Κομοτηνή
«Περιδιαβαίνοντας στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου: Φωτογραφικές αποτυπώσεις»
Ξάνθη
Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου 2026, 19:00
Καπναποθήκη «Π», αίθουσα «Βιργινία Τσουδερού»
Κομοτηνή
Σάββατο 14 Φεβρουαρίου 2026, 12:00
Λέσχη Κομοτηναίων (Ελ. Βενιζέλου 52)
Με αφορμή την έκδοση του λευκώματος «Ο κόσμος σαν πανηγύρι» (εκδ. Παρατηρητής της Θράκης, 2025), ο Μανώλης Μαραγκούλης θα μιλήσει για τη μακρόχρονη διαβίωσή του στην Αίγυπτο και για τη βιωματική του επαφή με διαφορετικούς πολιτισμούς της Ανατολικής Μεσογείου.
Θα παρουσιάσει, επίσης, στιγμές καθημερινής ζωής και πολιτισμικές πρακτικές που κατέγραψε μέσα από τη φωτογραφική του δουλειά. Η αφήγησή του αναδεικνύει τη συνάντηση διαφορετικών πολιτισμών ως εμπειρία κατανόησης και σεβασμού. Μέσα από εικόνες και βιώματα φωτίζεται η έννοια της πολιτισμικής μέθεξης.
Συμμετέχουν:
– Δρ. Μανώλης Μαραγκούλης, ο οποίος διετέλεσε διευθυντής του Παραρτήματος στην Αλεξάνδρεια του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, υπεύθυνος του Μουσείου Κ.Π. Καβάφη και Πρόεδρος της εφορείας του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης
– Γιώργος Μαυρομμάτης, Αν. καθηγητής Μειονοτικής και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης, Τμήμα Επιστημών Εκπαίδευσης (ΔΠΘ)
– Τζένη Κατσαρή – Βαφειάδη, φιλόλογος, Επιμελήτρια των εκδόσεων «Παρατηρητής της Θράκης»
– Νίκος Κοσμίδης, Πρόεδρος Συλλόγου Φίλων ΙΘΤΠ
Αναγνώσεις αποσπασμάτων θα πραγματοποιήσουν ο Δρ. Αλέξανδρος Στυλιανίδης, φιλόλογος-εκπαιδευτικός, στην εκδήλωση της Ξάνθης, και η Άννα Μαχαίροπούλου, σκηνοθέτις, ηθοποιός και θεατροπαιδαγωγός, στην εκδήλωση της Κομοτηνής.
Διοργάνωση: ΙΘΤΠ / Σύλλογος Φίλων ΙΘΤΠ / Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού / Παρατηρητής της Θράκης
Έκθεση
«Χώροι Μνήμης, Τόποι Μαρτυρίου» – Νίκος Κοσμίδης
Παράταση και ολοκλήρωση της έκθεσης «Χώροι Μνήμης, Τόποι Μαρτυρίου» του Νίκου Κοσμίδη, η οποία φιλοξενείται στη Θεσσαλονίκη στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας.
Η έκθεση συνοδεύεται από εκπαιδευτικό πρόγραμμα για σχολεία, το οποίο σχεδίασε η Καθηγήτρια του Τμήματος Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών και Διευθύντρια του ΚΕΜΙΤ-ΙΜΜΑ, Σταυρούλα Μαυρογένη.
Οργανωμένες σχολικές επισκέψεις κατόπιν συνεννόησης με το Μουσείο.
Τηλέφωνο επικοινωνίας: 2310 229 778
ΜΑΡΤΙΟΣ
Κυριακή, 29 Μαρτίου 2026, 10:00–12:30
Επίσκεψη μαθητών από το Δίστομο στο Άνω Καρυόφυτο
Ομάδα μαθητών και εκπαιδευτικών του Μπάρλειου Γενικού Λυκείου Διστόμου και η Επιμελήτρια του Μουσείου Θυμάτων Ναζισμού Διστόμου, Αμαλία Παπαϊωάννου (αρχαιολόγος), θα επισκεφθούν το Άνω Καρυόφυτο Ξάνθης, συνδέοντας δύο μαρτυρικούς τόπους της περιόδου της Κατοχής.
Η ομάδα των φιλοξενούμενων από το μαρτυρικό Δίστομο θα πραγματοποιήσει ιστορικό περίπατο στο ορεινό χωριό, σε μια πορεία μνήμης σε σημεία όπου εκτυλίχθηκαν τα γεγονότα της 9ης Σεπτεμβρίου 1944. Επίσης, θα επισκεφθεί το Λαογραφικό – Μαρτυρικό Μουσείο του χωριού και θα καταθέσει στεφάνι στο Μνημείο των Θυμάτων.
Την ομάδα θα υποδεχτούν η Κοινότητα Καρυοφύτου, ο Σύλλογος Απογόνων Προσφύγων Άνω Καρυοφύτου και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Κατοίκων & Φίλων Άνω Καρυοφύτου. Την ευθύνη για τη διοργάνωση της επίσκεψης έχουν το πρόγραμμα Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού και η πλατφόρμα mnemonikon.gr. Η επίσκεψη πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Δήμου Διστόμου – Αράχοβας – Αντίκυρας.
Δευτέρα, 30 Μαρτίου 2026, 10:00–12:00
Μαθητικό εργαστήριο
«Από τη Μνήμη στην Παραγωγή – Η βιομηχανική κληρονομιά ως πυξίδα για το μέλλον της ελληνικής επαρχίας»
Στο πλαίσιο της επίσκεψής τους στη Θράκη, οι μαθητές του Μπάρλειου Γενικού Λυκείου Διστόμου θα επισκεφθούν την έδρα της ΠΑΣΤΑΛΙ. ΑΜΚΕ, στην Παλιά Χρύσα Ξάνθης.
Γεφυρώνοντας την παραγωγική και μεταλλευτική ιστορία της Βοιωτίας με την καπνοπαραγωγική και συνεταιριστική βιομηχανική κληρονομιά της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, οι μαθητές θα προσεγγίσουν βιωματικά τον τρόπο με τον οποίο η ιστορική μνήμη συναντά τον παραγωγικό πολιτισμό. Παράλληλα, θα διερευνήσουν πώς τα «μνημεία του μόχθου» μπορούν να μετασχηματιστούν από ερείπια σε ζωντανούς οργανισμούς και θερμοκοιτίδες καινοτομίας.
Η δράση αποσκοπεί στην ανάδειξη της βιομηχανικής κληρονομιάς ως στρατηγικού εργαλείου ανθεκτικότητας για την ελληνική επαρχία, ενθαρρύνοντας τη νέα γενιά να αναζητήσει τρόπους ανασυγκρότησης της τοπικής και εθνικής μας παραγωγικής ταυτότητας.
Εισηγήτρια: Μαρία Πετρά, Βιομηχανική Αρχαιολόγος, Πρόεδρος της ΠΑΣΤΑΛΙ. ΑΜΚΕ
Διοργάνωση: Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού / ΠΑΣΤΑΛΙ. ΑΜΚΕ
Δευτέρα, 30 Μαρτίου 2026, 19:00–21:00
Εκδήλωση
«Από την ορεινή Ξάνθη στο Δίστομο: Γέφυρες Πολιτισμού και Μνήμης»
Το Μπάρλειο Γενικό Λύκειο Διστόμου παρουσιάζει στο κοινό της Θράκης τα αποτελέσματα σχολικού προγράμματος για τη γνωριμία των μαθητών του με την ιστορία και τον πολιτισμό των Πομάκων, με καταγωγή από την Ξάνθη, οι οποίοι εργάστηκαν μεταπολεμικά σε μεταλλευτικές και βιομηχανικές μονάδες της Βοιωτίας.
Οι συμμετέχοντες μαθητές και οι εκπαιδευτικοί Αθανασία Αχυράκη και Σιδέρη Βιολέτα θα αναφερθούν στη διερεύνηση θεμάτων πολιτισμικής ταυτότητας μέσα από βιωματικές, ομαδοσυνεργατικές δράσεις, διερευνητική μάθηση, εργαστήρια και συνεντεύξεις με Πομάκους κατοίκους του Διστόμου.
Στο πλαίσιο της παρουσίας του στην Ξάνθη και στην ευρύτερη περιοχή, το σχολείο, με ευθύνη του ΙΘΤΠ, θα πραγματοποιήσει επίσκεψη στα Πομακοχώρια και θα συμμετάσχει σε εκπαιδευτικό εργαστήριο με εισηγητή τον Δρ. Νικόλαο Κόκκα, ο οποίος θα αναφερθεί στην ιστορία και λαογραφία των Πομάκων.
Διοργάνωση: ΙΘΤΠ / Μπάρλειο Γενικό Λύκειο Διστόμου / Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού
Υποστήριξη: Δήμος Διστόμου – Αράχοβας – Αντίκυρας / Μουσείο Θυμάτων Ναζισμού Διστόμου / Σύλλογος Πομάκων Ν. Ξάνθης / πλατφόρμα mnemonikon.gr
Χώρος: Καπναποθήκη «Π», αίθουσα «Βιργινία Τσουδερού»
Είσοδος: Ελεύθερη
ΑΠΡΙΛΙΟΣ
Τετάρτη του Πάσχα 15 Απριλίου – Κυριακή του Θωμά 19 Απριλίου 2026
3η εκδρομή για την Ιστορία και τον Πολιτισμό
«Μνήμες και ταυτότητες στη Σερβία και στην Κροατία»
Η νέα θεματική εκδρομή του ΙΘΤΠ και του προγράμματος Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού επικεντρώνεται στην παρουσίαση της σύνθεσης, της ταυτότητας και της ιστορίας των Δυτικών Βαλκανίων.
Οι συμμετέχοντες θα γνωρίσουν όψεις της ιστορικής μνήμης των δύο Παγκοσμίων Πολέμων, του πολέμου που οδήγησε στη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, καθώς και την έννοια του μαρτυρίου σε μια περιοχή με έντονο πολιτισμικό πλουραλισμό. Επίσης, θα γίνει αναφορά στα γεγονότα του πολέμου στο Κοσσυφοπέδιο, μεταξύ των δυνάμεων ασφαλείας της Σερβίας και Κοσοβάρων ανταρτών, τον Φεβρουάριο του 1998 που οδήγησε στους Νατοϊκούς βομβαρδισμούς στην Γιουγκοσλαβία.
Τέλος, θα πραγματοποιηθούν επισκέψεις σε χώρους σκοτεινής μνήμης αλλά και σε σημεία θρησκευτικού ενδιαφέροντος, στο Βελιγράδι, στο Νόβι Σαντ, στο Ζάγκρεμπ και στο Γιασένοβατς.
Η εκδρομή είναι πενθήμερη, με τέσσερις διανυκτερεύσεις, και η υλοποίησή της θα εξαρτηθεί από τον αριθμό των προκρατήσεων. Οι προκρατήσεις ξεκινούν στις 26 Ιανουαρίου και ολοκληρώνονται στις 28 Φεβρουαρίου.
Υπεύθυνοι εκδρομής:
Ανδρέας Ματζάκος, Υπ. Διδ. Ιστορίας (ΔΠΘ), Διευθυντής του ΙΘΤΠ
Νίκος Κοσμίδης, Υπ. Διδ. Αρχιτεκτονικής (ΔΠΘ), Πρόεδρος Συλλόγου Φίλων του ΙΘΤΠ
Η εκδρομή διοργανώνεται σε συνεργασία με το Γραφείο Γενικού Τουρισμού TASIOS TRAVEL
(τηλ. 25410 26865)
Παρασκευή, 24 Απριλίου 2026, 19:00–21:00
Εκδήλωση λόγου
«Γιατί αξίζει να μαθαίνουμε ιστορία; Η δεκαετία του 1940 και ο πόλεμος της μνήμης»
Ομιλητής:
Δρ. Ραϋμόνδος Αλβανός, πολιτικός επιστήμονας, ερευνητής της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, συγγραφέας.
Ο Ραϋμόνδος Αλβανός, συγγραφέας του βιβλίου «Ο ελληνικός εμφύλιος: Μνήμες σε πόλεμο και σύγχρονες πολιτικές ταυτότητες» (εκδ. Επίκεντρο, 2022), θα αναφερθεί στο πώς η συλλογική μνήμη του πολέμου συνεχίζει να επηρεάζει τις κοινωνικές σχέσεις και την πολιτική κουλτούρα.
Έχοντας υπηρετήσει ως επιστημονικός υπεύθυνος στο Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης (Γράμμος), υπό την εποπτεία του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, ανέπτυξε δράσεις που ενθάρρυναν τον δημόσιο διάλογο και την κατανόηση της συλλογικής μνήμης, με σκοπό την προαγωγή της εθνικής συμφιλίωσης.
Διοργάνωση: ΙΘΤΠ / Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού / Εκδόσεις Επίκεντρο
Υποστήριξη: Πλατφόρμα mnemonikon.gr
Χώρος: Καπναποθήκη «Π», αίθουσα «Βιργινία Τσουδερού»
Είσοδος: Ελεύθερη
Last modified: 5 Φεβρουαρίου 2026
[mc4wp_form id="5485"]
