Η εκδήλωση των εγκαινίων της έκθεσης φωτογραφίας «Χώροι μνήμης, Τόποι μαρτυρίου» στη Μεγάλη Λέσχη Καβάλας, η οποία πραγματοποιήθηκε την Τρίτη, σηματοδότησε την έναρξη της συμμετοχής του προγράμματος Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού στο Περιφερειακό Αφιέρωμα Μνήμης 1943-2023. Το αφιέρωμα, το οποίο τελούσε υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, αποτελεί καρπό της συνεργασίας των Δήμων Καβάλας, Ξάνθης, Κομοτηνής και Δοξάτου, του Europe Direct ΑΜΘ, του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ροδόπης, του Μουσείου της Τρεμπλίνκα και του προγράμματός μας. Σκοπός του αφιερώματος ήταν να τιμήσει τη μνήμη των θυμάτων του Ολοκαυτώματος και να ανοίξει νέες διαδρομές στη συλλογική μνημόνευση των ιστορικών γεγονότων του 1943 και του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η συμμετοχή μας στο εθνικό πένθος για την τραγωδία των Τεμπών επέβαλε την αναθεώρηση του προγράμματος στις πόλεις Καβάλα, Κομοτηνή και Ξάνθη. Οι προσκεκλημένοι μας, Δρ. Edward Kopówka, Διευθυντής του Μουσείου της Τρεμπλίνκα, ο κ. Paweł Maliszewski, επιστημονικός συνεργάτης του Μουσείου, και η Δρ. Susy Gruss, από το Ινστιτούτο Salti του Πανεπιστημίου Bar-Ilan του Τελ Αβίβ, εξέφρασαν τα θερμά τους συλλυπητήρια προς τον ελληνικό λαό κατά τις συναντήσεις τους με εκπροσώπους της περιφερειακής και τοπικής αυτοδιοίκησης, της πανεπιστημιακής κοινότητας και πολιτιστικών φορέων.
Σε κλίμα πένθους, συμμετείχαμε στην επιβλητική τελετή μνήμης που πραγματοποιήθηκε στο Μνημείο Ολοκαυτώματος Ξάνθης, υπό την ευθύνη του ΠΑΚΕΘΡΑ. Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η συνάντηση στην Αίθουσα «Βιργινία Τσουδερού» της Καπναποθήκης «Π», όπου μαθητές του 3ου Γυμνασίου Ξάνθης και του 2ου ΓΕΛ παρουσίασαν τα αποτελέσματα της εργασίας τους για θέματα μνήμης, ιστορίας και αποδοχής της ετερότητας. Η συμμετοχή τους στο αφιέρωμα θα ολοκληρωνόταν με την πρώτη μαθητική πορεία μνήμης στην Ξάνθη, η οποία αναβλήθηκε λόγω του πένθους. Ορισμένες από τις εκδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν, τροποποιημένες, το Σαββατοκύριακο, με αποκορύφωμα την υπογραφή του Δικτύου Πόλεων κατά του Αντισημιτισμού στην Καβάλα.
Η επιστημονική ημερίδα που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 5 Μαρτίου στην Ξάνθη, με τίτλο «Μνήμες διωγμού και επιβίωσης: Θραύσματα οικογενειακών ιστοριών», παρουσίασε σημαντικές ομιλίες από τη Δρ. Οντέτ Βαρών-Βασάρ, ιστορικό του Εβραϊκού Μουσείου Ελλάδος, και την κα. Αριέλλα Ασέρ, ψυχαναλύτρια, οι οποίες ανέπτυξαν τις ιστορίες των οικογενειών Βαρών και Ρούσσο, καθώς και την πορεία της οικογένειας Περαχιά. Παράλληλα, η εκδήλωση και performance μνήμης το βράδυ της ίδιας ημέρας στην Καπναποθήκη «Π», με την παρουσίαση τεκμηρίων του Γιουδά Χαΐμ Περαχιά και την εκτέλεση ποιημάτων στα Λαντίνο και στα Ελληνικά, ανέδειξε τη διαδικασία εξόντωσης στο Στρατόπεδο Θανάτου της Τρεμπλίνκα, όπου εκτοπίστηκαν και βρήκαν τραγικό θάνατο περίπου 4.000 Έλληνες Εβραίοι συμπολίτες μας από την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη στα τέλη Μαρτίου του 1943.
Η καταληκτήρια εκδήλωση του αφιερώματος ολοκληρώθηκε με τη φράση «ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ», και την παρουσίαση της ντουλάπας του Γιουδά Χαΐμ Περαχιά. Στην εκδήλωση συμμετείχαν χαιρετισμοί από τον Διευθυντή του Μουσείου της Τρεμπλίνκα, τον Μητροπολίτη μας και εκπροσώπους των φορέων που συνδιοργάνωσαν το αφιέρωμα. Παράλληλα, παρουσιάστηκε αρχειακό και σύγχρονο οπτικοακουστικό υλικό που ανέδειξε τη φρίκη του στρατοπέδου συγκέντρωσης. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε σιωπηλή πορεία μέχρι την καπναποθήκη της οδού Σαλαμίνος, όπου κρατήθηκαν τα μέλη της ελληνο-εβραϊκής κοινότητας Ξάνθης από τις φασιστικές βουλγαρικές κατοχικές δυνάμεις.
Με την ολοκλήρωση του αφιερώματος, το οποίο ξεκίνησε να διαμορφώνεται από το 2020, ανοίξαμε νέες διαδρομές στη συλλογική μνημόνευση των θυμάτων του Ολοκαυτώματος, των στρατοπέδων συγκέντρωσης και των πολέμων. Παράλληλα, προγραμματίζεται η διοργάνωση επίσκεψης στον χώρο μνήμης της Πολωνίας, στη μνήμη των θυμάτων της Τρεμπλίνκα.
Σε σύντομο χρονικό διάστημα θα δημοσιευτεί εκτενής ευχαριστήρια αναφορά στους φορείς και στους φίλους που συνέβαλαν σε αυτή τη σημαντική δράση. Η συμμετοχή όλων αυτών από την Ξάνθη, την ευρύτερη περιφέρεια, τη χώρα μας και το εξωτερικό υπήρξε καταλυτική για την επιτυχή υλοποίηση του αφιερώματος, δημιουργώντας ένα κοινό άνοιγμα στην ιστορία, τη γνώση της και τη σημασία της κοινωνικής συνέργειας, της αντιναζιστικής και αντιρατσιστικής μαρτυρίας, καθώς και της περιφερειακής, διαγενεακής και διεπιστημονικής συνεργασίας.
Last modified: 1 Απριλίου 2025
[mc4wp_form id="5485"]
