ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Η έκθεση φωτογραφίας «Χώροι μνήμης, Τόποι μαρτυρίου» του Νίκου Κοσμίδη αποτελείται από τρεις θεματικές ενότητες και περιλαμβάνει 230 φωτογραφίες που καταγράφουν μνημεία και τοποθεσίες του Α’ και Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη και την Ελλάδα. Οι εικόνες αποτυπώνουν χώρους που διατηρούν ζωντανή την ιστορία των χαρακωμάτων, της βίας του μιλιταρισμού, των εγκλημάτων πολέμου και των διώξεων του Ολοκαυτώματος.

Στρατιωτικά κοιμητήρια στα περίχωρα της Υπρ, αφιερωμένα στα θύματα των μεγάλων μαχών του Δυτικού Μετώπου, συνομιλούν με τόπους μνήμης του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, σημεία αντιστασιακών αγώνων κατά του Ναζισμού στην Πράγα και το Μόναχο, χώρους κράτησης, βασανιστηρίων και εκτελέσεων στην Αθήνα, καθώς και με τα λείψανα στρατοπέδων συγκέντρωσης και εξόντωσης. Σταδιακά, η έκθεση εμπλουτίζεται και με φωτογραφικό υλικό από μαρτυρικές πόλεις, χωριά και κοινότητες της Ελλάδας.

Οι φωτογραφίες της έκθεσης αναδεικνύουν μερικές από τις πιο δραματικές σελίδες της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας ιστορίας του 20ού αιώνα, καταγράφοντας αυτούς τους τόπους όπως τους βιώνουν σήμερα οι επισκέπτες και οι προσκυνητές της μνήμης. Το φωτογραφικό υλικό είναι αποτέλεσμα πολυετούς επιτόπιας έρευνας, που ξεκίνησε το 2005 με την πρώτη επίσκεψη του φωτογράφου στο Άουσβιτς.

Την περίοδο 2022-2024, θεματικές της έκθεσης παρουσιάστηκαν σε αφιερώματα στο Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης (Ξάνθη), στον Χώρο Πολιτισμού Νικολάου & Ελένης Καρναβά (Γρεβενά), στη Μεγάλη Λέσχη (Καβάλα), στο Μουσείο Θυμάτων Ναζισμού (Δίστομο), στο Μουσείο Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας (Λαμία) και στο Ιστορικό Δημαρχείο Δοξάτου.

Από τις 21 Οκτωβρίου 2025 έως τις 31 Ιανουαρίου 2026, η έκθεση θα φιλοξενηθεί στη Θεσσαλονίκη, σε συνεργασία με το Ίδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας.

Στόχος της έκθεσης είναι η γνωριμία του κοινού –και ιδιαίτερα των μαθητών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης– με την έννοια της χωρικότητας της μνήμης. Παράλληλα, η έκθεση πλαισιώνεται από εκπαιδευτικές δράσεις που ενισχύουν τη σύνδεση με την τοπική ιστορία κάθε περιοχής όπου φιλοξενείται.