Το βιβλίο του ιστορικού Μενέλαου Χαραλαμπίδη «Οι Δωσίλογοι. Ένοπλη, πολιτική και οικονομική συνεργασία στα χρόνια της Κατοχής», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, παρουσιάστηκε τη Δευτέρα 30 Σεπτεμβρίου 2024 στην αίθουσα «Βιργινία Τσουδερού» της Καπναποθήκης «Π» στην Ξάνθη.
Την εκδήλωση διοργάνωσαν το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, ο Δικηγορικός Σύλλογος Ξάνθης και οι Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, με τη συμμετοχή του προγράμματος Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού.
Χαιρετισμούς στην εκδήλωση απηύθυναν ο διευθυντής του ΙΘΤΠ Ανδρέας Ματζάκος και η πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Ξάνθης Δέσποινα Χατζηφωτιάδου, ενώ ο Νίκος Κοσμίδης, υπεύθυνος του προγράμματος Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού, παρουσίασε τον συγγραφέα και συντόνισε τη συζήτηση.
Ο Ιωάννης Μπάρκας, μέλος του Δ.Σ. του Δικηγορικού Συλλόγου Ξάνθης, αναφέρθηκε στη σημασία της μελέτης του δωσιλογισμού για την κατανόηση της Κατοχής και της μεταπολεμικής ελληνικής κοινωνίας, επισημαίνοντας παράλληλα τις δυσκολίες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι ερευνητές στην πρόσβαση σε κρίσιμο αρχειακό υλικό. Στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη κριτικής προσέγγισης των λιγότερο φωτισμένων πλευρών της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας και χαρακτήρισε το βιβλίο σημαντική συμβολή στη συλλογική ιστορική αυτογνωσία.
Παρουσιάζοντας την έρευνά του, ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης ανέλυσε τις διαφορετικές μορφές που έλαβε η συνεργασία με τις κατοχικές δυνάμεις —πολιτική, οικονομική και ένοπλη— και τις μεταβολές της κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον ρόλο του αντικομμουνισμού, στις σχέσεις οικονομικών και κοινωνικών ομάδων με τις κατοχικές αρχές, αλλά και στη μεταπολεμική αντιμετώπιση των συνεργατών.
Κεντρικό σημείο της παρουσίασης αποτέλεσε το ζήτημα της απόδοσης δικαιοσύνης μετά την Απελευθέρωση. Ο συγγραφέας ανέδειξε, μέσα από το αρχειακό υλικό της έρευνάς του, το περιορισμένο εύρος των διώξεων και των καταδικών, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο η μεταπολεμική διαχείριση του δωσιλογισμού επηρέασε τη συγκρότηση της δημόσιας μνήμης της Κατοχής. Η συζήτηση επεκτάθηκε έτσι πέρα από τα ίδια τα γεγονότα της περιόδου, στα ζητήματα της ιστορικής λήθης, της δικαιοσύνης και της σχέσης ανάμεσα στην ιστορική έρευνα και τη συλλογική μνήμη.
Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης πρόβαλε επίσης σπάνιο φωτογραφικό υλικό από την περίοδο της Κατοχής. Ακολούθησε εκτενής συζήτηση με το κοινό, με ερωτήματα γύρω από τις μορφές συνεργασίας, τις μεταπολεμικές δίκες και τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική κοινωνία διαχειρίστηκε επί δεκαετίες αυτή την πλευρά της ιστορίας της.
Στιγμιότυπα από την παρουσίαση του βιβλίου στην αίθουσα «Βιργινία Τσουδερού» της Καπναποθήκης «Π».
Της εκδήλωσης είχε προηγηθεί, λίγες ημέρες νωρίτερα, παρουσίαση του βιβλίου στην πρωινή ενημερωτική εκπομπή του Δημοτικού Ραδιοφώνου Ξάνθης από τον Νίκο Κοσμίδη, με την τηλεφωνική συμμετοχή του Μενέλαου Χαραλαμπίδη. Ο Νίκος Κοσμίδης αναφέρθηκε στη σημασία της πρωτότυπης ιστορικής έρευνας, η οποία φέρνει στο φως νέα στοιχεία για την έκταση του δωσιλογισμού στην Ελλάδα, αναδεικνύοντας ότι η συνεργασία με τις κατοχικές δυνάμεις δεν αποτελούσε φαινόμενο περιορισμένο σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Από την πλευρά του, ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης αναφέρθηκε στην 25ετή ερευνητική του ενασχόληση με την περίοδο της Κατοχής, με επίκεντρο την Αττική, και στη δυσκολία των κοινωνιών να αναμετρηθούν με τις σκοτεινές πλευρές του παρελθόντος τους, τις οποίες συχνά αποσιωπούν, προτιμώντας να διατηρούν στη συλλογική μνήμη τις ένδοξες στιγμές της ιστορίας τους.
Last modified: 20 Οκτωβρίου 2026
[mc4wp_form id="5485"]
